Yıllık maliyet oranı nedir? Kredi seçerken neden faiz oranından önemlidir?

Kredi tekliflerinde en çok öne çıkan rakam aylık faiz oranıdır; ancak ödeyeceğiniz toplam tutarı faiz oranı tek başına göstermez. Faizin üzerine vergiler ve masraflar eklendiğinde kredinin gerçek maliyeti ortaya çıkar ve bunu tek bir oranda toplayan ölçü yıllık maliyet oranıdır. Bu rehberde yıllık maliyet oranının ne olduğunu, nasıl hesaplandığını ve kredi seçerken neden önce ona bakmanız gerektiğini anlatıyoruz.

Yıllık maliyet oranı nedir?

Yıllık maliyet oranı, kredi için yapacağınız bütün ödemelerin bugünkü değerini kredi tutarına eşitleyen yıllık orandır. Tanımı ve hesaplama yöntemi Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği'nde (md. 4 ve Ek-1) yer alır. Hesaba şu kalemler girer:

• kredinin faizi,
• faiz üzerinden alınan KKDF ve BSMV,
• kredi tahsis ücreti gibi, krediyle ilgili bütün ücret ve masraflar.

Noter ücretleri bu hesaba katılmaz. Yıllık maliyet oranı bu sayede, faiz ve masraf yapısı farklı olan kredileri aynı ölçüyle karşılaştırmanızı sağlar.

Aylık maliyet oranından yıllık orana nasıl geçilir?

Hesap önce aylık olarak yapılır. Kredi tutarını, taksitlerin ve masrafların bugünkü değerine eşitleyen aylık orana aylık maliyet oranı denir. Yıllık maliyet oranı bu aylık orandan bileşik olarak bulunur:

Yıllık maliyet oranı = (1 + i)^12 − 1 (i: ondalık olarak aylık maliyet oranı)

Bileşik hesap nedeniyle yıllık maliyet oranı, aylık oranın 12 katından yüksek çıkar. Aylık oranı 12 ile çarparak bulunan basit yıllık oran, kredinin maliyetini olduğundan düşük gösterir.

Faiz oranı kredinin maliyetini neden tam göstermez?

Faiz oranı, kredinin yalnızca bir kalemini gösterir. Maliyeti iki kalem daha değiştirir:

• Vergiler: 30 Eylül 2026 itibarıyla ihtiyaç ve taşıt kredilerinde faizin üzerine %15 KKDF ve %15 BSMV eklenir. Masraf yoksa bu, aylık maliyet oranını faiz oranının 1,30 katına çıkarır. Vergilerin hesabını KKDF ve BSMV rehberinde adım adım anlattık.
• Masraflar: Kredi kullandırılırken peşin alınan masraf, elinize geçen net tutarı azaltır ama taksitleri değiştirmez. Bu yüzden masraf eklendikçe yıllık maliyet oranı yükselir.

Sonuç olarak faizi daha düşük görünen bir teklif, masrafı yüzünden daha pahalı olabilir. İki teklifin faiz oranları aynı olsa bile masrafları farklıysa maliyetleri de farklıdır.

Vade ve kredi türü de sonucu etkiler

Peşin masrafın yıllık maliyet oranına etkisi vade kısaldıkça artar, çünkü aynı masraf daha kısa bir süreye yayılır. Kredi türü de önemlidir: Konut kredisinde KKDF alınmaz, adınıza kayıtlı konut yoksa BSMV de alınmaz. Bu nedenle aynı faiz oranı ve masrafla, vergi alınmayan bir konut kredisinin yıllık maliyet oranı ihtiyaç kredisininkinden düşük olur.

Örnek: Aylık %3,49 faiz yıllık maliyet olarak ne kadar?

Girdiler: 100.000 TL kredi, 12 ay vade, aylık %3,49 faiz, %15 KKDF, %15 BSMV, masraf yok. Sitemizin kredi hesaplayıcısıyla bulunan sonuçlar şöyledir:

• Aylık taksit: 10.989,84 TL
• Toplam geri ödeme: 131.878,12 TL (24.521,63 TL faiz, 7.356,48 TL KKDF ve BSMV)
• Aylık maliyet oranı: %4,54
• Yıllık maliyet oranı: %70,31

Masraf olmadığı için aylık maliyet oranı, faiz oranının vergilerle büyütülmüş hâline eşittir: %3,49 × 1,30 = %4,537. Yıllık orana geçerken bileşik formül kullanılır: (1 + 0,04537)^12 − 1 ≈ 0,7031, yani %70,31. Vergiler olmasaydı aynı hesap (1 + 0,0349)^12 − 1 ≈ %50,93 sonucunu verirdi; aradaki fark tamamen KKDF ve BSMV'den gelir. Aylık faizin 12 katı olan %41,88 ise bu kredinin maliyetini olduğundan çok düşük gösterirdi.

Toplam faiz ve vergilerin kredi tutarına oranı %31,88'dir. Bunun yıllık maliyet oranından düşük olması bir çelişki değildir: Anapara her ay azalır ve faiz yalnızca kalan borca işler. Yıllık maliyet oranı ise ödemelerin bu zamanlamasını hesaba katan orandır.

Aynı krediye peşin bir masraf eklenseydi taksitler değişmezdi; ancak elinize geçen net tutar azalacağı için yıllık maliyet oranı %70,31'in üzerine çıkardı. (Tutarlar kuruşa yuvarlanmıştır; elle yapılan toplamalarda 1 kuruşluk fark çıkabilir.)

Kredi masraflarının yasal sınırı var mı?

30 Eylül 2026 itibarıyla TCMB'nin Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliği (Sayı: 2020/7, md. 10) kredi masraflarını sınırlar: Tüketici ve konut kredilerinde bankanın alabileceği ücret kredi tahsis ücretidir ve bu ücret kredi tutarının binde 5'ini (%0,5) geçemez.

Örneğin 100.000 TL'lik bir kredide kredi tahsis ücreti en fazla 500 TL olabilir. Teklifinizde bu sınırı aşan ya da farklı bir adla gösterilen bir masraf görürseniz ne için alındığını bankanıza sorun.

Kredi seçerken yıllık maliyet oranını nasıl kullanmalısınız?

• Teklifleri aynı kredi tutarı ve aynı vade için isteyin; karşılaştırma böyle daha anlamlı olur.
• Aynı tutar ve vadede yıllık maliyet oranı düşük olan teklif daha ucuzdur.
• Faizi düşük ama masraflı bir teklifin, faizi biraz yüksek ama masrafsız bir tekliften pahalı olabileceğini unutmayın. Örneğin 100.000 TL ve 12 ay için aylık %3,19 faizli, 500 TL masraflı bir teklifin yıllık maliyet oranı %64,48, aylık %3,24 faizli masrafsız bir teklifinki ise %64,06'dır. Hesabın ayrıntısını kredi teklifleri nasıl karşılaştırılır rehberinde bulabilirsiniz.
• Teklifte yalnızca aylık maliyet oranı verilmişse yıllık karşılığını (1 + i)^12 − 1 formülüyle kendiniz de kontrol edebilirsiniz.
• Konut ve ihtiyaç kredisi gibi farklı türleri yan yana koyarken faiz oranına değil yıllık maliyet oranına bakın; vergi farkı bu orana zaten yansır.
• Yıllık maliyet oranının yanında aylık taksidin bütçenize uygun olup olmadığına da bakın.

Bankalardan aldığınız teklifleri teklif karşılaştırma aracına girerek yıllık maliyet oranlarını yan yana görebilirsiniz. Sitemiz bankaların faiz oranlarını göstermez; oranları bankanızın size sunduğu tekliften alırsınız. Hesaplayıcıların sonucu yaklaşıktır; bağlayıcı olan, bankanın size vereceği ödeme planıdır.